Kujua ni nusu ya ushindi. Knowing is half the victory.
Kila mwezi, mshahara wangu ulikuwa ukitoweka kabla ya tarehe kumi na tano. Sikuwa mlevi. Sikuwa mkarimu sana. Lakini pesa zilikuwa zikitoweka kama maji kwenye mchanga, na mimi nikikaribia mwisho wa mwezi nikihesabu makaratasi ya M-PESA nikitafuta kosa.
Siku moja, rafiki yangu wa chuo aliniambia jaribio: kwa siku thelathini, andika kila kitu unachotumia. Kila chai ya nje. Kila boda boda. Kila kujaza airtime. Kila “naomba kidogo” kutoka kwa ndugu. Kilichonishangaza kilikuwa sio kiwango cha matumizi makubwa — kilikuwa jumla ya matumizi madogo.
Chai ya nje: elfu mbili kwa mwezi. Boda za haraka: elfu tatu. Airtime ambayo sikuweza kueleza ilikwenda wapi: elfu moja na mia tano. “Naomba kidogo” kwa ndugu na marafiki: elfu nne. Hizi zilikuwa si vitu vya anasa — zilikuwa mazoea. Na mazoea hayakuwa yananiheshimia.
Sikupunguza kila kitu mara moja. Nilichagua kitu kimoja kwa kimoja: chai ya nyumbani mara tatu kwa wiki. Kupanga boda na usafiri wa mwisho. Kuwa na bajeti ya wazi ya “kusaidia ndugu” — pesa ambayo nilitenga kwa furaha, badala ya kutoa kwa hatia kila nilipoombwa.
Mwezi uliofuata, nilibakiwa na elfu saba za ziada. Sio utajiri, lakini ulikuwa mwanzo wa udhibiti. Nimejifunza: si kuhusu kuwa mkali na pesa. Ni kuhusu kujua kipato chako kiko wapi. Kujua ni nusu ya ushindi. Na mara ya kwanza kujua, ndiyo mara ya kwanza kuchagua.